Fundacja rodzinna – jakie zmiany w przepisach są rozważane?

Fundacja rodzinna stała się kluczowym narzędziem planowania sukcesji dla polskich przedsiębiorców, jednak ostatnie miesiące przyniosły istotne pytania o jej przyszłość. Zakończone prekonsultacje w Ministerstwie Rozwoju oraz pierwsze orzeczenia sądów upadłościowych rzucają nowe światło na tę instytucję. Czy fundacja ma być jedynie narzędziem sukcesji, czy aktywnym centrum budowania kapitału? Przedsiębiorcy powinni przygotować się na nadchodzące doprecyzowanie obecnych przepisów, które mogą znacząco wpłynąć na stabilność i bezpieczeństwo aktywów. 

Czego dowiesz się z tego artykułu?

Jaka powinna być rola fundacji rodzinnej w polskim systemie prawnym?

Dyskusja zainicjowana w Ministerstwie Rozwoju ujawnia rozdźwięk co do zasadniczego celu fundacji. Z jednej strony traktuje się ją jako instrument sukcesyjny, służący uporządkowanemu przekazaniu majątku kolejnym pokoleniom, z drugiej, jako narzędzie zarządzania kapitałem.

Wybór między modelem „pasywnym” (rozwiązanie problemu sukcesji) a „aktywnym” (inwestowanie) jest kluczowy dla przedsiębiorców planujących w dłuższej perspektywie 20-30 lat. Aby fundacja realnie chroniła majątek, musi mieć zarówno przestrzeń do reinwestowania, jak i powinna dobrze adaptować się do wyzwań jakie stawia rynek.

Z uwag do zakończonych prekonsultacji dotyczących zmian do ustawy o fundacji rodzinnej, wynika, że Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie zamierza ingerować w przepisy, które pozwalają wszystkim, także mniejszym przedsiębiorcom korzystać z możliwości powołania fundacji rodzinnych. Z drugiej jednak strony trudno doszukać się jakichkolwiek konkretów w komentarzach ministerstwa.

Jak czytamy w tabeli uwag MRiT: zakres i charakter zmian będzie wynikiem dokonywanego przeglądu. MRiT kieruje się założeniem, że będzie przychylał się do zmian uzasadnionych, eliminujących negatywne zjawiska obserwowane w obrocie gospodarczym.

Dowiedz się więcej o podstawowych założeniach fundacji rodzinnej, czytaj także: Fundacja rodzinna – ustawa przyjęta

Zakres działalności fundacji rodzinnej – co budzi najwięcej niepewności?

Obecnie katalog dozwolonej działalności dla fundacji rodzinnej bywa postrzegany jako zbyt wąski i rodzący ryzyka podatkowe. Przypomnijmy, że katalog dopuszczalnej działalności dla fundacji rodzinnej jest określony w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Co ważne, katalog ten ma charakter zamknięty i obejmuje m.in.:

Tymczasem, przedsiębiorcy potrzebują jasnego sygnału, które działania są bezpieczne i chcą m.in. doprecyzowania warunku „o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia”

Brak precyzji w tym zakresie może bowiem prowadzić do ryzyk podatkowych. Dlatego planowana nowelizacja ma na celu usunięcie tych wątpliwości i uporządkowanie systemu, co jest kluczowe dla przewidywalności decyzji zarządczych. Proponuje się także m.in. rozszerzenie katalogu dozwolonej działalności np. o obrót walutami wirtualnymi. Tymczasem z prekonsultacji wynika, że postulaty zmian w zakresie działalności gospodarczej pozostają do dalszej dyskusji.

Pozostałe obszary objęte prekonsultacjami – jakie?

Reforma nie będzie się ograniczać jedynie do powyżej wspominanych kwestii. Ministerstwo analizuje funkcjonowanie rejestru fundacji rodzinnych (postulowana jest cyfryzacja i przyspieszenie wpisów, na które obecnie czeka się już prawie rok) oraz relacje z Centralnym Rejestrem Beneficjentów Rzeczywistych w kontekście ochrony prywatności rodzin. Jeden z postulatów dotyczy elektronizacji rejestru fundacji rodzinnych, a Ministerstwo Sprawiedliwości wspólnie z MRiT prowadzi prace nad włączeniem rejestru fundacji rodzinnych do KRS.

Prace obejmują także zagadnienia takie jak m.in. standardy audytu oraz rachunkowości, kwestie nieruchomości rolnych i prawa spadkowego (zachowku).

Kiedy zmiany w fundacji rodzinnych mogą wejść w życie? 

Odpowiedź brzmi – zasadniczo nieprędko. Choć prekonsultacje odbyły się w marcu 2026 r., skala zgłoszonych postulatów (ponad 350 stron) oraz potrzeba zachowania stabilności systemu sugerują, że proces legislacyjny musi być prowadzony rozważnie. Z drugiej strony, zgodnie z ustawą o fundacji rodzinnej, po 22 maja 2026 r ma się odbyć przegląd funkcjonowania przepisów ustawy. Przypomnijmy, że ustawa o fundacji rodzinnej weszła w życie 22 maja 2023 r. Więcej przeczytasz tu: Ustawa o fundacji rodzinnej weszła w życie 22 maja 2023 r. 

Omawiając możliwy termin wejścia w życie zmian, warto przywołać także fakt, że w listopadzie 2025 r. Prezydent zawetował nowelizację mającą wprowadzić zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnych. Biorąc to pod uwagę, można się spodziewać, że nowe, konsultowane obecnie zmiany będą już miały dłuższe vacatio legis, niż te zawetowane.

Ponadto, postulaty, w tym te dotyczące doprecyzowania art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej (zakres zbywania mienia) wymagają głębokiej analizy, aby fundacja pozostała narzędziem wspierającym rodzimy kapitał, a nie stała się wyłącznie narzędziem krótkoterminowej optymalizacji.

Upadła pierwsza fundacja rodzinna – ważne postanowienie sądu

Przepisy wprowadzające do polskiego porządku prawnego rozwiązanie jakim jest fundacja rodzinna weszły w życie w maju 2023 r. Tymczasem, 3 marca 2026 roku Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy ogłosił pierwszą w Polsce upadłość fundacji rodzinnej (sygn. WA1M/GU/78/2025). 

To precedens, który potwierdza zdolność upadłościową fundacji. Choć w ustawie Prawo upadłościowe zabrakło wyraźnego wskazania, że fundacje rodzinne podlegają pod reżim tej ustawy, orzeczenie to jasno wskazuje, że fundacja także musi zachowywać dyscyplinę finansową. 

Warto zaznaczyć, że fundacja odpowiada solidarnie za zobowiązania fundatora powstałe przed jej ustanowieniem (ustanowienie fundacji i jej zarejestrowanie to dwa różne pojęcia). Ponadto, odpowiedzialność fundacji ogranicza się do wartości mienia wniesionego przez fundatora. 

Informacje o złożonych wnioskach o ogłoszenie upadłości fundacji, jak również o jej upadłości można sprawdzić w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ). 

Fundacja rodzinna – jak możemy pomóc? 

Planujesz założenie fundacji rodzinnej lub chcesz dostosować obecny statut do nadchodzących zmian w przepisach?  

Skorzystaj z profesjonalnego wsparcia prawnego. Nasza kancelaria oferuje kompleksowe doradztwo prawne i podatkowe, dbając o bezpieczeństwo Twojego majątku i sprawny proces sukcesji.