Nowelizacja ustawy o kontroli inwestycji – przedłużenie obowiązywania

21 lipca 2025 r. Prezydent podpisał ustawę o zmianie ustawy o kontroli niektórych inwestycji oraz ustawy o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19.

Celem nowelizacji ustawy jest ochrona polskich przedsiębiorstw, zwłaszcza tych działających w sektorach wrażliwych, przed niekontrolowanym przejęciem przez podmioty spoza Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. Zgodnie z nowelizacją, przepisy dotyczące kontroli inwestycji zagranicznych nie będą miały terminu obowiązywania, co oznacza, że staną się one bezterminowe.

Ponadto, Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT), czyli minister właściwy do spraw gospodarki, przejmie obowiązki Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) w zakresie kontroli inwestycji zagranicznych. Ustawa weszła w życie z dniem 24 lipca 2025 r.

Tarcza 4.0 wprowadziła ograniczenia w przejmowaniu spółek z Polski przez podmioty spoza Unii Europejskiej, EOG i OECD.

Które transakcje M&A zostały objęte nowymi przepisami?

Ustawa antykryzysowa z dnia 19 czerwca 2020 r. – tzw. Tarcza 4.0 – znowelizowała ustawę z dnia 24 lipca 2015 roku o kontroli niektórych inwestycji (zwaną dalej „Ustawą”), której przepisy mają chronić spółki prawa handlowego przed ich wrogim przejęciem, a właściwie przejęciem przez inwestorów spoza Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. Celem nowych przepisów była ochrona porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego.

Fuzje i przejęcia – dwuletnia ochrona transakcji

W celu wzmocnienia ochrony krajowych spółek przed przejęciami przez podmioty spoza UE/EOG/OECD, wprowadzono tymczasowe (na okres 24 miesięcy) kontrole działań, które mogłyby zagrozić zapewnieniu bezpieczeństwa, porządku i zdrowia publicznego w związku z pogarszającą się sytuacją gospodarczą wywołaną epidemią COVID-19, wpływającą m.in. na zwiększenie ryzyka obniżenia poziomu płynności finansowej przedsiębiorstw. Wprowadzono zmiany do Ustawy, gdyż zgodnie z uzasadnieniem do projektu zmiany Ustawy, uprzednio obowiązujące przepisy Ustawy były niewystarczające, ponieważ chroniły jedynie kilka kluczowych polskich spółek.

Które transakcje objęła ochrona?

Wcześniej obowiązujące przepisy Ustawy przewidywały mechanizm ochronny spółek strategicznych oparty o listę podmiotów gospodarczych, znajdujących się w wydanym do tej ustawy rozporządzeniu. Brak wpisania danej spółki do rozporządzenia sprawiał, że nie była ona objęta ochroną. W praktyce na liście znajdowało się maksymalnie dziesięć podmiotów.

Nowe przepisy wprowadziły inny mechanizm. Wprowadzono listę strategicznych branż, w przypadku których spółka z danej branży, o ile osiąga przychody wyższe niż 10 mln euro w jakimkolwiek z dwóch poprzednich lat obrotowych, jest objęta ochroną wynikającą z nowych przepisów. Ustawa określiła tzw. znaczące uczestnictwo, to jest sytuację, w której możliwe jest wywieranie wpływu na działalność podmiotu przez:

• posiadanie udziałów albo akcji reprezentujących co najmniej 20% ogólnej liczby głosów, albo
• posiadanie udziału kapitałowego w spółce osobowej o wartości wynoszącej co najmniej 20% wartości wszystkich wkładów wniesionych do tej spółki lub
• posiadanie udziału w zyskach innego podmiotu wynoszącego co najmniej 20%.

W konsekwencji, aby nabyć co najmniej 20% akcji/udziałów w takiej spółce, zainteresowany nabywca spoza państwa członkowskiego został zobowiązany złożyć zawiadomienie do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta i od braku sprzeciwu Prezesa UOKIK uzależniona była możliwość dokonania takiej transakcji. Za państwo członkowskie uznano też nie tylko państwo członkowskie Unii Europejskiej, ale również te państwa, które są stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub też państwem należącym do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju.

Transakcje M&A – chronione sektory

Chronione przez Ustawę branże to m.in. spółki, które posiadają mienie, które zostało ujawnione w jednolitym wykazie obiektów, instalacji, urządzeń i usług wchodzących w skład infrastruktury krytycznej, o którym mowa w art. 5b ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1398 oraz z 2020 r. poz. 148, 284, 374 i 695), lub opracowuje lub modyfikuje oprogramowanie:

• do sterowania elektrowniami, sieciami lub obsługą obiektów lub systemów zaopatrzenia w energię elektryczną, gaz, paliwo, olej opałowy lub ciepło sieciowe, lub
• do zarządzania, kontrolowania i automatyzacji instalacji zaopatrzenia w wodę pitną lub oczyszczania ścieków, lub
• służące do obsługi urządzeń lub systemów wykorzystywanych do transmisji głosu i danych lub do przechowywania i przetwarzania danych, lub
• do obsługi urządzeń lub systemów wykorzystywanych do zaopatrzenia w gotówkę, płatności kartą, transakcji konwencjonalnych, do rozrachunku papierów wartościowych i transakcji pochodnych lub zarządzania nimi lub do świadczenia usług ubezpieczeniowych, lub
• do obsługi szpitalnych systemów informacyjnych, do obsługi urządzeń i systemów wykorzystywanych w sprzedaży leków na receptę oraz do obsługi laboratoryjnego systemu informacyjnego lub testów laboratoryjnych, lub
• do obsługi urządzeń lub systemów używanych w transporcie pasażerów lub towarów drogą powietrzną, kolejową, morską lub żeglugą śródlądową, transportem drogowym, transportem publicznym lub w logistyce, lub
• do obsługi urządzeń lub systemów wykorzystywanych przy zaopatrywaniu w żywność, lub
• świadczy usługi gromadzenia lub przetwarzania danych w chmurze obliczeniowej.

Dodatkowo, podmiotem objętym ochroną został przedsiębiorca z siedzibą w Rzeczypospolitej Polskiej, który prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest: (i) wytwarzanie energii elektrycznej, (ii) produkcja benzyn silnikowych lub oleju napędowego, (iii) transport rurociągowy ropy naftowej, benzyn silnikowych lub oleju napędowego, (iv) magazynowanie i przechowywanie benzyn silnikowych, oleju napędowego, gazu ziemnego, (v) podziemne magazynowanie ropy naftowej lub gazu ziemnego, (vi) produkcja chemikaliów, nawozów oraz wyrobów chemicznych, (vii) wytwarzanie i obrót materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, (viii) regazyfikacja lub skraplanie gazu ziemnego, (ix) przeładunek ropy naftowej i jej produktów w portach morskich, (x) dystrybucja gazu ziemnego lub energii elektrycznej, (xi) przeładunek w portach o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, (xii) działalność telekomunikacyjna, (xiii) przesyłanie paliw gazowych, (xiv) produkcja renu, (xv) wydobywanie i przerób rud metali wykorzystywanych do wytwarzania materiałów wybuchowych, broni i amunicji oraz wyrobów i technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, (xvi) produkcja urządzeń, instrumentów oraz wyrobów medycznych, (xvii) produkcja leków i pozostałych wyrobów farmaceutycznych, (xviii) obrót paliwami gazowymi i gazem z zagranicą, (xix) wytwarzanie lub przesyłanie lub dystrybucja ciepła, (xx) przeładunek w portach śródlądowych, (xxi) przetwórstwo mięsa, mleka, zbóż oraz owoców i warzyw.

Poza przynależnością do określonej branży, przesłanką do stania się spółką chronioną jest sam fakt bycia spółką publiczną, np. notowaną na giełdzie papierów wartościowych.

Przedłużenie obowiązywania przepisów Ustawy

Obowiązywanie przepisów Ustawy przedłużono najpierw ustawą z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 6 tej ustawy obowiązywanie przepisów Ustawy przedłużono do 60 miesięcy, czyli do 24 lipca 2025 r.

Zgodnie z najnowszą nowelizacją, przepisy Ustawy dotyczące kontroli inwestycji zagranicznych nie będą miały terminu obowiązywania, co oznacza, że od 24 lipca 2025 r. stały się bezterminowe. Od tego też dnia, wynikające z Ustawy kompetencje Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) przejął Minister Rozwoju i Technologii (MRiT), czyli minister właściwy do spraw gospodarki.

Dowiedz się, jak możemy pomóc: Obsługa prawna fuzji i przejęć